مجموعه مقالات گیاهان علوفه ای مقاوم به خشکسالی و دیم (5)

یکشنبه, 04 فروردين 1398 06:00

روش های استفاده از علوفه

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

به جز مرتع، که دام مستقیماً در اون چرا میکنه و علوفه رو مصرف می کنه، علوفه رو می  شه به روش های مختلفی آماده سازی و نگهداری کرد تا در فصول مختلف و در صورت عدم دسترسی به مرتع بشه از اون ها استفاده کرد. روش های استفاده از علوفه :
علوفه برداشت شده به صورت سبز و تازه
علوفه خشک بلند
علوفه خشک خرد شده
علوفه خشک بسته بندی شده
علوفه پلت شده
علوفه ویفری شده
علوفه آبگیری شده
سیلاژ


در ادامه تعدادی از روش های استفاده از علوفه توضیح داده میشه:


علوفه برداشت شده به صورت سبز و تازه

این علوفه ها مثل یونجه، شبدر و گیاهان مراتع به حالت سبز  یا بعد از برداشت به صورت تازه در تغذیه دام ها استفاده می شن و بیشتر دام ها تمایل زیادی به مصرف علوفه تازه دارن. بلوغ گیاه تأثیر زیادی بر ارزش غذایی و مصرف علوفه ها داره.

با رشد گیاه مقدار پروتئین اون کم میشه ولی مقدار فیبر و لیگنین اون بیشتر میشه و مقدار انرژی، ماده خشک و مواد معدنی دچار تغییراتی می شن و برای همین زمان تغذیه دام باید به این نکات و مرحله چرا یا برداشت مناسب توجه کرد.


علوفه خشک 

 

برای تغذیه دام ها در سالن و یا در مرتع در بخشی از سال، از علوفه خشک استفاده می شه. زمان بسته بندی و یا انبار کردن علوفه، رطوبت اون باید  15 تا 20 درصد کاهش  پیدا کنه تا به خوبی بشه اون رو انبار کرد. نکته مهم اینه که علوفه باید در دوره رشد مناسب و با میزان رطوبت مطلوب برداشت بشه و با روش اقتصادی و صحیح (زیر آفتاب، سایه
یا با روش های مصنوعی) به مقدار مناسبی خشک و  بعد تو انبار ذخیره بشه؛ به طوری که حداقل اتلاف مواد مغذی حین خشک شدن و یا داخل انبار صورت بگیره و بافت گیاهی به بهترین شکل حفاظت بشه.

برای خشک کردن علوفه  از دو روش طبیعی و مصنوعی استفاده میشه:

 

 

 

خشک کردن طبیعی(دستی):

تو نواحی خشکم میشه علوفه رو زیر نور خورشید روی زمین خشك پهن کرد و علوفه رو  بعد مدتی زیر و رو کرد  تا تمام قسمت هاش خشك شه.

خشک شدن علوفه به تدریج زیر آفتاب، باعث از بین رفتن حدود 80 درصد از ویتامین A موجود در اون و افزایش ویتامین D اون میشه

 

خشک کردن مصنوعی علوفه:

تو این روش علوفه رو تو سالن های بسته پهن می کنن و با عبور جریان هوای گرم اونها رو خشک می کنن.

روش های آماده سازی علوفه خشک ،شامل آسیاب کردن علوفه، پلت کردن، حرارت دادن، سیلو کردن، خرد کردن و روش شیمیایی هست.

آسیاب کردن:به معنی خرد کردن علوفه به وسیله ی آسیاب هست.انواع خرد کردن هم عبارته:

- چاپر کردن 5 تا 6 سانتی متری

چاپر کردن علوفه باعث افزایش مصرف و افزایش وزن و راحت شدن حمل و نقل اون میشه و علوفه های نامرغوب رو میشه با این روش خوش خوراک کرد.

- خرد کردن کمتر از 2.5 سانتی متری

- آسیاب شده 1.5 تا 6 میلی متری

اگه ذرات ریز و پودری ایجاد بشه، هزینه ی نگهداری بالا میره و ذرات ریز بوجود آمده  با وزش باد هدر میره و تو دستگاه گوارش دام  هم به صورت خمیری در میاد و اختلالات گوارشی بوجود میاره .


 سیلاژ (silage)

در روش سیلو کردن، علوفه با رطوبت بالا ( 65 تا 70 درصد) در محیطی بی هوازی و ایزوله ذخیره میشه  تا تخمیر بشه و محصولی با pH پایین ( 4 تا 2/ 4) ایجاد بشه.  سیلاژ به روش‌های متفاوت عمودی، افقی، پشته‌ای و استفاده از پلاستیک انجام میشه. سیلو کردن مزایا و معایبی داره و مهارت در این کار باعث شدت و ضعف این مزایا و معایب می شه. همچنین، روش نگهداری به صورت سیلو برای  همه ی علوفه ها مناسب نیست ب و ممکنه  بعضی از علوفه ها خصوصیات سیلویی خوبی نداشته باشن.

 

 مزایای سیلو کردن علوفه


اگر سیلو کردن با روش صحیح انجام شود، مزایایی  در پی داره:
اتلاف کمتر محصول حین برداشت
جلوگیری از افت شدید مواد مغذی
افزایش كیفیت مواد علوفه ای
یکنواختی زیاد مواد مغذی
امکان دسترسی به علوفه در فصول نامناسب
فراهم بودن خوراکی آب دار برای فصل سرد سال
امكان غنی سازی مواد علوفه ای
علوفه سیلو شده فضای کمتری نسبت به علوفه خشک شده اِشغال می کنه.
اتلاف پروتئین در علوفه سیلو شده کمتره.
سیلو نمودن علوفه نسبت به خشک کردن اون به تجهیزات کمتری نیاز داره.
میزان ویتامین ها در سیلو بسیار شبیه به علوفه تازه هست.

 
معایب
سیلو کردن ممکنه معایبی داشته باشه، به ویژه وقتی استاندارد نباشه:
عدم امكان سیلو كردن برخی از علوفه ها.
نیاز به تکنولوژی بیشتر برای برداشت، خرد کردن، در سیلو ریختن، فشردن و هواگیری، پوشاندن سیلو و برداشت سیلو برای تغذیه دام.
لزوم داشتن فضای زیاد برای ذخیره نمودن علوفه های تازه و پرآب.
احتمال اتلاف مواد مغذی محلول از طریق پس آب یا شیرابه های خروجی از سیلو(به ویژه وقتی آب گیاه زیاد باشد).
احتمال از دست رفتن برخی مواد مغذی در اثر فرایند تخمیر بی هوازی (از جمله تبدیل بخشی از پروتئین به آمونیاک)
پایین بودن انرژی و ماده خشك (احتمال فساد سیلو)

مشکل ساختمان سیلو

 این مطلب رو هم بخونید: بلوک کامل خوراک دام چیست؟

 برگرفته از کتاب راهنمای پرورش گوسفند و بز(سازمان تحقیقات ، آموزش و ترویج کشاورزی - سازمان بسیج مهندسین کشاورزی و منابع طبیعی)

 

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

عملكرد دام  به مقدار زیادی به کیفیت علوفه در دسترس دام بستگی داره و هرچه کیفیت علوفه بیشتر باشه، عملكرد دام هم بهتر میشه و هر چه کیفیت علوفه پایین تر باشه ، عملكرد دام پایینتر میشه.

 برای اندازه گیری کیفیت علوفه گیاهان مرتعی معیار های متفاوتی وجود داره از جمله: قابلیت هضم( WSC)، مقدار پروتئین خام (crude protein =cp)، مقدار مواد غیرقابل هضم مثلNDF، ADF، خاکستر و مواد معدنی مثل کلسیم و فسفر(ASH)  و مقدار ماده خشک قابل هضم (DMD) وجود داره که به توضیح هر کدوم می پردازیم:

 

 

 

 

 پروتئین خام (crude protein =cp):

پروتئین ماده ی غذایی کلیدی تو علوفه ی دام هست و عنصر اصلی تشکیل دهنده ی پروتئین، نیتروژنه که مقدار نیتروژن هم ارز با مقدار پروتئین گیاه هست. نیتروژن و پروتئین خام از مهم ترین عامل تعیین کیفیت  و شاخص اصلی تعیین ارزش غذایی علوفه هستن. پروتئین‌ها مواد مغذی اصلی هر سلول زنده و مسئول انجام اعمال گوناگونی ازجمله تشکیل ماده انقباضی عضلات، ساختن بعضی از هورمون‌ها، آنزیم‌ها و آنتی‌بادی‌ها، تبدیل انرژی شیمیایی به کار و انتقال اکسیژن و هیدروژن هستن. 


 ماده ی خشک قابل هضم( Dry Matter Digestible=DMD):

یکی از عوامل مهم دیگه برای تعیین کیفیت علوفه ی دام، ماده ی خشک قابل هضم هست. ماده ی خشک قابل هضم در علوفه یعنی مقدار ماده ای از علوفه که بوسیله ی دستگاه گوارشی دام قابل تجزیه و هضم هست. ضریب هضم پذیری  علوفه به مرحله ی رشد گیاه وابسته هست. هضم پذیری  علوفه  رابطه ی مستقیم با دیواره ی سلولی گیاه داره چون با بالا رفتن سن گیاه یا رشد گیاه،محتویات فیبر  کل گیاه افزایش پیدا می کنه و ساختار شیمیایی دیواره سلولی تغییر می کنه .


ماده ی غیرقابل حل در محیط اسیدی(Acid Detergent Fiber = ADF):

ماده ی غیرقابل حل در محیط اسیدی، به بخش فيبري علوفه با قابليت هضم پايينی داره و شامل لیگنين و سلولز هست. افزایش لیگنين مقدار هضم پذیری علوفه رو کاهش میده. با افزايش سطح این ماده در علوفه ها، سطح انرژي قابل هضم كاهش پیدا می کنه.


 فیبر غیرقابل حل در محلول خنثی Natural Detergent Fiber =NDF):

این فاکتور موادی در گیاه که به دلیل ساختمان شیمیایی خاص  دستگاه گوارشی حیوانات قابل تجزیه نیستند رو نشون میده  و يك ارزيابي دقيق از اجزاي فيبري یا همان دیواره سلولی غذا رو به ما مي ده.


خاکستر (َASH)

به باقی مونده خوراك دام بعد از سوختن تو کوره الکتریکی با حرارت بالا اصطلاحاً خاكستر مي گن.  این کار باعث از بین رفتن مواد آلي و باقی موندن مواد معدني میشه . خاکستر مقدار مواد معدنی موجود تو علوفه رو نشون میده و اغلب شامل موادي مانند ‌سديم، پتاسيم، منيزيم، منگنز، كلسيم، آهن، گوگرد، فسفر و كلر هست.


انرژی قابل هضم یا  قندهای غیرساختاری(Water Solve Carbohydrates=WSC):

از عوامل بسیار موثر تو کیفیت علوفه قندهای غیرساختاری هست. این فاکتور شامل نشاسته هست که این ماده به سرعت تو دستگاه گوارش دام تجزیه میشه و به سرعت انرژی مورد نیاز دام رو مهیا می کنه.

 

 برگرفته از کتاب راهنمای پرورش گوسفند و بز(سازمان تحقیقات ، آموزش و ترویج کشاورزی - سازمان بسیج مهندسین کشاورزی و منابع طبیعی)

 

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
 
 
 
گیاه سالیکورنیا که به طور طبیعی در سواحل دریا و حاشیه ماندابهای شور رشد و تکامل پیدا میکنه ، مستقیماً روی خاک با شوری زیاد جوانه میزنه و با آب دریا قابل آبیاری هست.
 
همین ویژگی باعث می شه که جهت کشت اون نیازی به زمین زراعی و آب کشاورزی نباشه و از این نظر صرفه اقتصادی خوبی خواهد داشت.
این گیاه بدون برگ بوده و ساقه های آن بسیار آبدار و شاداب هست.
 
سالیکورنیا از آب شور تغذیه و به روش گرده افشانی تولید مثل می کنه.
امروزه توجه کشورهای اروپایی و آسیایی به این گیاه بیشتر شده ،به طوری که از گیاه آن در کشورهای اروپایی برای تهیه خوراک و مواد غذایی و در کشورهای آسیایی برای تهیه سالاد تازه و ترشیجات استفاده میشه.
 از روغن سالیکورنیا در موارد دارویی (طب سنتی) جهت معالجه بیماری های از قبیل برونشیت، تورم کبد، اسهال، کاهش قند خون و ضد التهاب استفاده می شه و همچنین این گیاه دارای خاصیت آنتی اکسیدانی نیز هست که باعث افزایش مقاومت روغن در برابر شرایط محیطی میشه.
 
 
رویشگاه طبیعی این گیاه ، نمک زارها، سواحل دریا، باتلاق‌ها و مرداب های شور جنوب آسیا، شمال آمریکا و جنوب آفریقاست. این گیاه با نام‌های تجاری (Sea Beans) یا لوبیای دریایی، یا علف هرز ترشی و یا رازیانه آبی مرداب در دنیا شناخته میشه . ارتفاع این گیاه کمتر از ۳۰ سانتیمتره.
 

چندین کشور، سالیکورنیا و دیگر گیاهان مقاوم به آب شور رو به عنوان منبع تأمین غذا بررسی می‌کنن. این گیاهان، گیاهانی کارا برای بیابان زدایی هم هستن.

 

همچنین کشاورزان قمی با توسعه پرورش گیاه سالیکورنیا در شوره زارهای این استان به دنبال تولید غذای دام، جلوگیری از فرسایش خاک، مقابله با ریزگردها و همچنین اشتغال زایی هستن.

 

کشت گیاه سالیکورنیا چه مزایایی داره؟

 

این گیاه با داشتن ۲۸ درصد روغن ، گزینه مناسبی برای تولید روغن خوراکی هست.

کنجاله گیاه سالیکورنیا نیز پس از استخراج روغن تا ۴۳ درصد حاوی پروتئینه که می‌تونه در تغذیه دام مورد استفاده قرار بگیره.

 

همچنین گیاه سالیکورنیا رو میشه به عنوان نوعی خزه دریایی، به صورت خام و یا بخار پز شده خورد و یا به عنوان روغن پخت‌و پز و ترکیب غذایی غنی از پروتئین مورد استفاده قرار داد.

 

همچنین در استان قم چون منشاء ریزگردها داخلی هست به نظرمی رسه با اجرای این طرح و طرحهای مشابه از تعداد روزهای پرگردوغبار استان قم کاسته بشه .

همچنین با برداشت موفق سالیکورنیا قراره به صورت گسترده این طرح در اطراف دریاچه نمک اجرا بشه.

 

سالیکورنیا به دلیل برخورداری از مواد معدنی مانند منیزیم، پتاسیم، مس، آهن، منگنز و روی در زمره غذاهای «فراسودمند» به حساب میاد و به دلیل برخورداری از ۷۸ درصد اسید چرب غیر اشباع، امکان استحصال روغن با کیفیت مطلوب خوراکی و به دلیل برخورداری از ویتامین‌های a و c و خواص آنتی اکسیدان، ضدباکتریایی و ضدقارچی قابلیت مصرف در فرآورده‌های مختلف غذایی، آرایشی، بهداشتی و دارویی رو هم داره. 

 این ویدئو رو از دست ندین :سیل، ریزگرد، خشکسالی و گرانی ارز | فرصت یا تهدید

سالیکورنیا از لحاظ مالی و اقتصادی چه توجیهی داره؟ 

 

 ايجاد اشتغال از هر هكتار مزرعه ساليكورنيا 1200 تا 1500 كيلو گرم دانه، 12 تا 15 تن جرم بيولوژيكي و بين 3 تا 4 تن نمك گياهي حاصل میشه.

منبع جديد درآمد براي كشاورزان و دامداران در خشك ترين و شورترين مناطق )مانند اراضی نمکی و خشک شده اطراف دریاچه اورمیه

جلوگيري از طغيان طوفان هاي نمك

پاكسازي محيط زيست از آلودگيهاي نفتي و فلزات سنگين

استفاده در صنايع غذايي و دارويي

 

 

 منبع : minisalon.ir (استفاده از این مطلب با ذکر منبع مانعی نداره)

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

 

قبل ار خوندن این مقاله پیشنهاد می کنم این مقاله رو بخونید:

 

 خارشتر چیست و چه مزایایی دارد؟

 

با توجه به افزایش هزینه و کمبود علوفه تو ایران و با توجه به اینکه بخش زیادی از مناطق شرقی و مرکزی ایران خاک خشک و شور دارن، و بارش تو این مناطق بسیار کم هست، منابع خوراکی بومی که میشه تو خاک ی فقیر خشک و بعضا شور کاشت و  برای تغذیه ی دام از اون ها استفاده کرد رو  باید شناسایی و از اونها استفاده کرد. 

خارشتر یکی از این گیاهان مقاوم به شوری و با نیاز آبی بسیار کمه که تو مناطق کویری و بیابونی به راحتی رشد می کنه . این گیاه دارای ارزش غذایی بسیار بالایه میزان پروتئین، چربی، فیبر و خاکستر بسیار بالایی داره تو جدول زیر می تونید ببینید که می تونه منبغ غذایی بسیار خوبی برای دام باشه: 

 

 

 

پروتئین چربی خام فیبر خام خاکستر خام
7.8  2.9 28.8 9.9

 

جالبه بدونید که این گیاه زمان گلدهی پروتئین بالاتری حدود 12.52 درصد داره برای همین اگه به عنوان علوفه استفاده بشه  بهتره اواخر مرحله ی گلدهی برداشت بشه. علوفه ی خشک خارشتر در جیره زمستانی دام مورد استفاده قرار می گیره و  نسبت به شکل سیلو، مدت طولانی تری ماندگاری داره. 

فیلم زیر مزارع نمونه ی خارشتر و مزایایی پرورش  اون رو تو شاهرود نشون میده.پیشنهاد می کنم حتما ببینید:

 

 

طبق پژوهشی که توسط مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی صورت گرفته مصرف خارشتر از نظر اقتصادی مقرون به صرفه تره به طوری که اگه 40 درصد جیره میش تو فصل زمستون از خارشتر باشه هزینه ی خوراک 50 درصد کاهش پیدا می کنه که مبلغ قابل توجهیه!

 

 

منبع : minisalon.ir (استفاده از این مطلب با ذکر منبع مانعی نداره)

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

خارشتر یا ( Alhagi، خاراشتر، خاربز، علف ترنجبین، خرنگبین) گیاهی خاردار به ارتفاع 20 تا 120 سانتی متر با عمر چند ساله هست که ریشه بسیار عمیق و گسترده داره  و باعث میشه تا تو مناطق  کم بارون، کویری و بیابونی خوب رشد کنه.  این گیاه نیاز آبی بسیار کمی داره و به شوری مقاومه. از گیاهان بسیار سمج هست که با سرعت زیاد میشه و حتی آسفالت رو هم می تونه شکاف بده و مصارف دارویی و دامی قابل توجهی داره.

در ادامه گونه ها و کاربرد های خارشتر رو توضیح میدیم.

 

 

 

 

 

گونه های خارشتر:

 

خارشتر تو اکثر نقاط ایران مثل جنوب و جتوب غرب، کرمان، یزد تبریز، مناطق مرکزی، خراسان و غیره رشد می کنه. گونه های مختلفی از خارشتر سرتاسر دنیا وجود داره برای مثال:

گونه ی Alhagi maurorum : گونه ی غالب  در ایرانه

 گونه ی  Alhagi hedysarum: برای چرای دام خصوصا گوسفند استفاده میشه ولی ترنجبین تولید نمی کنه

 گونه ی Alhagi sparsifolia : برای جلوگیری از فرسایش و تثبیت شن استفاده میشه.

 گونه ی Alhagi kirghisorum: بومی قزاقستان هست.

گونه ی Alhagi persarum: مولد ترجبین هست.

 

مزایای خارشتر:

زنبور عسل از ترنجبین تولید شده از این گیاه برای تولید عسل استفاده میکنه

برای گوسفند، بز و به طور کلی دام خوراک بسیار  غنی و خوبی هست

جلوگیری از فرسایش خاک و تثبیت شن میشه

تولید ترنجبین(عسل تازه)؛ براثر فعالیت یک نوع حشره،شیرابه ای تولید میشه که مثل نبات بروی گیاه سفت میشه.

تولید عرق ترنجبین؛ یکی از داروهای سنتی هست که برا دفع سنگ های ادراری استفاده میشه

 

 این مطلب رو هم بخونید: تولید علوفه ارزان برای دام با خارشتر

 

 

 منبع : minisalon.ir (استفاده از این مطلب با ذکر منبع مانعی نداره)

 

 

 

 


عضویت در خبرنامه

با عضویت در خبرنامه از 
 شاخه های جدید پرورش و فرصت های جدید کسب و کار حوزه کشاورزی ، دامپروری و گردشگری مطلع شوید

به جمع 
4,702,667 نفره علاقمندان و فعالان حوزه کشاورزی و دامپروری بپیوندید. 

 

¤ تیم تحقیقاتی مینی سالن ، همراه قدم به قدم شما ¤

از مشاوره اولیه جهت انتخاب بهترین زمینه فعالیت متناسب با شرایط شما ، تا خرید تضمینی محصولات تولیدی شما

 

منو